yobaz Türkçe
yobaz
Türkçe kökenli olan kelime, Anadolu ağızlarında kaba, görgüsüz ve yabani kimseleri nitelemek üzere 'yaban' veya benzeri bir kökten türemiş, Cumhuriyet döneminde bağnaz ve dinî hoşgörüsüzlük anlamı kazanmıştır.
Gelişim Hattı
- Eski Türkçe: ya- / yab- (?)
- Türkiye Türkçesi (Ağızlar): yobaz (kaba, köylü, görgüsüz)
- Türkiye Türkçesi: yobaz (bağnaz, dinî konularda aşırı ve hoşgörüsüz kimse)
Yapısal Parçalanış
- yob- / yapa- Kök (varsayımsal)
- Yabani, kaba
- -az İsim yapım eki
- Pekiştirme veya nitelik bildiren ek
yob- (yabani/kaba) + -az → yobaz
Anlam Evrimi
- Kaba, görgüsüz, yabani kimse
- Görüşlerinde katı ve uzlaşmaz kimse
- Dini inançlarında aşırı, hoşgörüsüz ve bağnaz kimse
Türkçedeki İlk İzler
- Ahmet Vefik Paşa'nın Lehce-i Osmânî (1876) sözlüğünde 'kaba saba, görgüsüz kimse' anlamıyla kaydedilmiştir.
- Modern anlamdaki kullanımı 20. yüzyıl başlarında, özellikle Hüseyin Rahmi Gürpınar ve Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun eserleriyle yaygınlaşmıştır.