yangı Türkçe
yangı
Eski Türkçe yan- (tutuşmak, alev almak) fiilinden Türkiye Türkçesinde yapım ekiyle türetilmiş, tıpta enflamasyon (iltihaplanma) anlamında kullanılan Türkçe bir terimdir.
Gelişim Hattı
- Ana Türkçe: *yań- (yanmak, alev almak)
- Eski Türkçe: yan- (yanmak, alev almak)
- Türkiye Türkçesi: yan- (ateş almak, yanmak)
- Türkiye Türkçesi: yangı (enflamasyon, iltihap)
Yapısal Parçalanış
- yan- Fiil kökü
- ateş almak, alevle tutuşmak
- -gı Fiilden isim yapım eki
- eylemin sonucunu veya durumunu belirten isim türetir
yan- (tutuşmak, yanmak) + -gı (fiilden isim yapım eki) → yangı (iltihap, enflamasyon)
Anlam Evrimi
- Yanma, yanış durumu veya hararet
- Tıpta doku harareti, iltihaplanma, enflamasyon
Türkçedeki İlk İzler
- Cumhuriyet dönemi Dil Devrimi sürecinde tıp terimi olarak 'enflamasyon' karşılığı türetilmiş veya canlandırılmıştır.
- 20. yüzyıl ortalarından itibaren Türkçe tıp sözlüklerinde ve akademik literatürde yer almaya başlamıştır.
Kökdaş Kelimeler
- yan- fiiline -gın ekinin gelmesiyle oluşmuş 'büyük ateş felaketi' anlamındaki sözcük.
- yan- fiilinden -ık ekiyle türetilmiş 'yanmış olan' anlamındaki kelime.
- yan- kökünün ettirgen biçimi olan yak- fiilinden türetilmiş enerji kaynağı.