yakinen Arapça
يقينًا (yaqīnan)
Kelime, Arapça y-q-n kökünden türeyen ve 'kesin bilgi, kuşkusuzluk' anlamına gelen yaqīn (يقين) sözcüğünün tenvinli (+an) zarf halidir. Türkçede 'yakından, kesin olarak, bizzat bilerek' anlamında kullanılır ve sıklıkla Türkçe 'yakın' sözcüğüyle karıştırılarak 'yakınen' şeklinde yazılır.
Gelişim Hattı
- Arapça: yqn (kesin olmak, kuşku duymamak)
- Arapça: yaqīn (kesin bilgi, kuşkusuz inanç)
- Arapça: yaqīnan (kesin olarak, kuşkusuzca)
- Osmanlı Türkçesi: yaqīnen (kesinlikle, bilfiil görerek)
- Türkçe: yakinen / yakınen (yakından, kesin olarak)
Yapısal Parçalanış
- yaqīn Kök isim
- kesin bilgi, kuşkusuzluk
- -an Tenvin (zarf eki)
- kesin şekilde, zarf yapan ek
yaqīn (kesin bilgi) + -an (zarf eki) → yaqīnan (kesin olarak, kuşkusuzca)
Anlam Evrimi
- Kuşkusuz ve kesin olarak bilme
- Gözle görüp şahit olmuşcasına emin olma
- Yakından tanıma veya bizzat haberdar olma
Türkçedeki İlk İzler
- Osmanlı Türkçesi metinlerinde en geç 14. ve 15. yüzyıllardan itibaren 'kesinlikle, şüphesiz biçimde' anlamıyla görülür.
- Cumhuriyet döneminde Türkçe 'yakın' kelimesinin çağrışımıyla 'yakından' manasına kayarak 'yakınen' imlasıyla da yaygınlaşmıştır.
Kökdaş Kelimeler
- Arapça yaqīn kökünden gelir; 'kesin, şüphesiz bilgi' anlamındadır.
- Arapça 'aynü'l-yaqīn (gözle görerek elde edilen kesin bilgi) terkibinden gelir.
- Arapça 'haqqu'l-yaqīn (bizzat yaşayarak/deneyimleyerek ulaşılan mutlak bilgi) terkibinden gelir.