yakıben Türkçe
yakıben
Eski ve Orta Türkçe döneminde 'yakmak' fiiline zarf-fiil eki (-Iban/-Iben) getirilerek türetilmiş tarihî bir zarf-fiil biçimidir.
Gelişim Hattı
- Ana Türkçe: *yak- (yakmak, tutuşturmak)
- Eski Türkçe: yak- (yakmak, tutuşturmak)
- Eski Anadolu Türkçesi: yakıben (yakarak, yaka yaka)
Yapısal Parçalanış
- yak- Kök fiil
- yakmak, tutuşturmak
- -ıben Zarf-fiil eki
- -erek/-arak, -ip/-üp anlamı katan ulaç eki
yak- (yakmak) + -ıben (zarf-fiil eki) → yakıben (yakıp, yakarak)
Anlam Evrimi
- Yakıp, ateşe verip, yakarak
Türkçedeki İlk İzler
- Eski Anadolu Türkçesi ve klasik Osmanlı şiiri metinlerinde (13.-15. yüzyıllar) 'yakarak, yakıp' anlamında sıklıkla görülür.
Kökdaş Kelimeler
- Aynı yak- kökünden türetilmiş enerji kaynağı.
- Aynı yak- fiilinden türetilmiş etken sıfat.
- Mecazi olarak iç yanmasını/sızlanmayı belirten dönüşlü biçim.