varlık Türkçe
barlıq
Türkçe 'bar' (mevcut, var) kökünden türetilmiş olup var olma durumu, servet ve mevcudiyet anlamlarını karşılayan öz Türkçe bir sözcüktür.
Gelişim Hattı
- Ana Türkçe: *bār (var, mevcut)
- Eski Türkçe: bar (var, mevcut)
- Eski Türkçe: barlıq (var olma durumu, servet, zenginlik)
- Orta Türkçe: barlık / varlık
- Osmanlı Türkçesi: وارلق (varlık)
- Türkiye Türkçesi: varlık
Yapısal Parçalanış
- var İsim/Sıfat kökü
- Mevcut, yok olmayan
- -lık İsimden isim yapım eki
- Durum, soyutluk veya nitelik bildiren ek
var (mevcut) + -lık (durum/soyutluk eki) → varlık (var olma durumu, mevcudiyet)
Anlam Evrimi
- Mevcut olma durumu
- Servet, mal mülk, zenginlik
- Felsefi anlamda var olan şey, mevcudiyet (ontolojik kavram)
Türkçedeki İlk İzler
- Eski Türkçe dönemine ait metinlerde 'barlıġ' ve 'barlıq' biçiminde 'zenginlik, servet, var olma hâli' anlamıyla geçer.
- Orhun Yazıtları ve Uygur metinlerinden itibaren Türkçenin temel söz varlığında yer almaktadır.
Kökdaş Kelimeler
- Aynı Eski Türkçe 'bar' kökünden gelen sıfat ve isim.
- Aynı kökle ilişkili kabul edilen 'ulaşmak, erişmek' fiili.
- Yine 'var' kökünden türetilmiş felsefi kavram.