uşak Türkçe
uşak
Eski Türkçe "küçük, ufak" anlamına gelen "uşak" sözcüğünden evrilmiştir. Zamanla "küçük çocuk, oğlan çocuğu" ve ardından "ev işlerine bakan erkek hizmetli" anlamını kazanmıştır.
Gelişim Hattı
- Eski Türkçe: uşak (küçük, ufak tefek)
- Orta Türkçe: uşak (küçük çocuk, oğlan çocuğu)
- Osmanlı Türkçesi: اوشاق / uşak (çocuk; erkek hizmetçi)
- Türkiye Türkçesi: uşak (erkek hizmetçi; çocuk)
Yapısal Parçalanış
- uş- / ufa- Kök fiil/isim
- küçük, ufak parçalara ayrılmak
- -ak Küçültme eki
- küçültme veya nitelik bildiren yapım eki
uş- / ufa- (ufak) + -ak → uşak (küçük şey, ufaklık)
Anlam Evrimi
- Ufak, küçük, cüce
- Küçük çocuk, yavru
- Evin küçük erkeği, genç çırak
- Erkek hizmetçi
Türkçedeki İlk İzler
- Eski Türkçede ve Karahanlı metinlerinde (Divânu Lugâti't-Türk) "uşak" biçiminde "küçük, ufak" anlamıyla kaydedilmiştir.
- Osmanlı Türkçesinde 14-15. yüzyıllardan itibaren hem "çocuk" hem de "hizmetkâr" anlamında kullanıldığı belgelenmiştir.
Kökdaş Kelimeler
- Aynı kökten (uf-/uş-) küçültme ekiyle türetilmiş bir biçimdir.
- Aynı kökenden gelen fiil türevidir.