tuğ Türkçe
tuğ
Eski Türkçe döneminden beri hükümdarlık, güç ve askeri rütbe sembolü olarak kullanılan, ucuna at kuyruğu veya tüy takılmış sancak/alamet anlamına gelen öz Türkçe bir sözcüktür.
Gelişim Hattı
- Eski Türkçe: tuġ (hükümdarlık alameti, sancak)
- Orta Türkçe: tuġ (bayrak, alamet)
- Osmanlı Türkçesi: طوغ / طوغ (tuğ - rütbe ve hâkimiyet alameti olan atkuyruklu sancak)
- Türkiye Türkçesi: tuğ (alamet, sorguç)
Anlam Evrimi
- At kuyruğu veya kıldan yapılan hükümdarlık/komutanlık alameti
- Osmanlı bürokrasisi ve ordusunda vezirlik ve paşalık derecesini gösteren sancak sembolü
- Genel anlamda başlığa takılan sorguç ya da süs
Türkçedeki İlk İzler
- Eski Türkçe Orhun Yazıtları'nda (8. yüzyıl) hükümdarlık ve ordu alameti bağlamında yer alır.
- Divânu Lugâti't-Türk'te (11. yüzyıl) 'hakanın sancağı' anlamıyla kaydedilmiştir.
Kökdaş Kelimeler
- tuğ kökünden türetilmiş askeri rütbe unvanı
- tuğ sözcüğü ile Fransızca kökenli general kelimesinin birleşimiyle oluşturulmuş askeri rütbe
- Kökenbilimsel olarak tuğ ile aynı eski Türk hükümdarlık simgesi dairesinden geldiği kabul edilir