teslimiyet Arapça
تسليمية (taslīmiyya)
Türkçeye Arapça 'taslīm' (teslim etme, boyun eğme) kökünden türetilen 'taslīmiyya' biçiminden geçmiştir. Kökü Arapça s-l-m (selamet, güvende olma, barış) fiilidir.
Gelişim Hattı
- Arapça: s-l-m (güvende olmak, barış içinde bulunmak)
- Arapça: taslīm (verme, teslim etme, boyun eğme)
- Arapça: taslīmiyya (teslim olma durumu, teslimiyet)
- Osmanlı Türkçesi: teslimiyyet (teslim olma hali)
Yapısal Parçalanış
- taslīm İf'āl / Taff'īl kalıbında mastar
- Teslim etme, boyun eğme
- -iyya Soyut ad eki (Nisbet eki türevi)
- Durum, nitelik, durum bildirimi
taslīm (teslim etme) + -iyya (soyut ad eki) → taslīmiyya (teslim olma hali)
Anlam Evrimi
- Barışta olmak, esenlikte bulunmak
- Kendini veya bir şeyi başkasının erkine bırakma
- Kabulleniş, boyun eğme, teslim olma durumu
Türkçedeki İlk İzler
- Türkçede en geç 19. yüzyılın sonlarından (Tanzimat ve Servet-i Fünun dönemi metinlerinden) itibaren görülür.
- Osmanlı Türkçesinde teslim olma hali ve durumu anlamında soyut isim olarak kullanılmıştır.
Kökdaş Kelimeler
- teslim
- Aynı s-l-m kökünden türetilmiş mastar biçimidir.
- selamet
- Aynı s-l-m kökünden gelen ve güvenlik, esenlik anlamı taşıyan kelimedir.
- islam
- Aynı s-l-m kökünden 'boyun eğmek, teslim olmak' anlamındaki if'āl kalıbından türemiştir.
- müslüman
- Aynı kökten gelen 'müslim' (teslim olan) kelimesinin Farsça çoğul ekiyle türetilmiş biçimidir.