tarık Arapça
طارق (ṭāriq)
Türkçede özel isim olarak yaygın biçimde kullanılan kelime, Arapça ṭrḳ (vurmak, çalmak) kökünden türeyen ve 'gece gelen / kapı çalan' anlamındaki etken sıfattan gelmektedir.
Gelişim Hattı
- Arapça: ṭaraqa (kapı vurdu, çaldı)
- Arapça: ṭāriq (kapı çalan, gece gelen kimse / sabah yıldızı)
- Osmanlı Türkçesi: tarık (gece gelen, sabah yıldızı)
Yapısal Parçalanış
- ṭa-r-q Kök fiil
- Vurmak, tokmaklamak, kapı çalmak
- fā'il kalıbı (ṭāriq) Etken sıfat / İsm-i fail
- Vuran, kapı çalan, gece ortaya çıkan
ṭrḳ (vurmak) + fā'il (etken kalıp) → ṭāriq (kapı çalan, gece beliren)
Anlam Evrimi
- Gece vakti vurarak/çalarak gelen kimsedir
- Gecenin sonuna doğru beliren parlak yıldız (Sabah Yıldızı / Venüs)
- Özel erkek ismi
Türkçedeki İlk İzler
- Kur'an-ı Kerim'in 86. suresi (At-Târik) vasıtasıyla İslam kültürü üzerinden Türkçeye girmiştir.
- Osmanlı Türkçesinde en geç 14. ve 15. yüzyıl metinlerinden itibaren hem dini/astronomik kavram hem de özel isim olarak görülür.
Kökdaş Kelimeler
- Arapça aynı ṭrḳ kökünden dövülerek açılmış yol anlamına gelir.
- Arapça aynı kökten türeyen ve 'ayakla basılıp vurularak açılan yol' anlamına gelen sözcük.