tanrı Türkçe
teŋri
Eski Türkçe teŋri (gök, ilah, yüce varlık) sözcüğünden evrilmiştir. Kökü Proto-Türkçe ve genel Altay dilleri katmanlarına kadar uzanır.
Gelişim Hattı
- Proto-Türkçe: *teŋri (gök, gök tanrısı)
- Eski Türkçe: teŋri (gök, tanrı)
- Orta Türkçe: taŋrı (ilah, tanrı)
- Osmanlı Türkçesi: طڭرى / تنكری (tañrı / teñri)
- Türkiye Türkçesi: tanrı
Anlam Evrimi
- Gök yüzü, sema
- Gök ilahı
- Yaratıcı, ilah, Tanrı
Türkçedeki İlk İzler
- En geç 8. yüzyıla ait Orhun Yazıtları'nda (Kül Tigin ve Bilge Kağan yazıtları) 'teŋri' biçiminde ve hem gökyüzü hem de ulu yaratıcı anlamında kaydedilmiştir.
- 11. yüzyılda Divânu Lugâti't-Türk'te 'teŋri' olarak 'ulu Tanrı' ve gayrimüslim Türklerin gözünde 'gökyüzü' anlamıyla belgelenmiştir.
Kökdaş Kelimeler
- Aynı kökten türetilen eski Türk inanç sistemi terimi.