sinerjik Fransızca
synergique
Kelime Türkçeye Fransızca 'synergique' biçiminden geçmiştir. Nihai kökeni Eski Yunanca 'birlikte çalışma, iş birliği' anlamına gelen 'synergía' sözcüğüne dayanır.
Gelişim Hattı
- Proto-Hint-Avrupa: *werǵ- (iş yapmak, çalışmak)
- Eski Yunanca: érgon (iş, çalışma, emek)
- Eski Yunanca: synergía (birlikte çalışma, ortak etki)
- Fransızca: synergie (sinerji, ortak güç)
- Fransızca: synergique (sinerjiye dayalı, ortak etkili)
- Türkçe: sinerjik (birlikte çalışarak daha büyük etki yaratan)
Yapısal Parçalanış
- syn- Ön ek
- Birlikte, ortaklaşa
- erg- Kök sözcük
- İş, eylem, çalışma
- -ique Sıfat yapım eki
- -e dair, ilişkili
syn- (birlikte) + érgon (iş/çalışma) + -ique (aitlik bildiren sıfat eki) → synergique (ortaklaşa işleyen, sinerjik)
Anlam Evrimi
- Birlikte yapılan bedensel veya zihinsel iş
- Tıp ve fizyolojide kas ve organların uyumlu, ortak çalışması
- Farklı unsurların bir araya gelerek toplamından daha büyük etki yaratması (sinerjik etki)
Türkçedeki İlk İzler
- Türkçede tıp ve biyoloji terimi olarak 20. yüzyılın ortalarından itibaren yazılı kaynaklarda yer bulmaya başlamıştır.
- 20. yüzyılın son çeyreğinden itibaren yönetim, ekonomi ve popüler dilde 'ortak etki yaratan' anlamıyla yaygınlaşmıştır.
Kökdaş Kelimeler
- Aynı Eski Yunanca kökten (synergía) türeyen isim biçimi.
- Aynı érgon (iş) kökünden en- (içinde) ön ekiyle türemiş biçim.
- Aynı érgon (etki/iş) kökünden allos (başka, yabancı) bileşimiyle türetilmiş kavram.
- Aynı érgon (iş) kökünden nemein (düzenlemek) bileşimiyle türetilmiştir.