selahaddin Arapça
صلاح الدين (ṣalāḥu'd-dīn)
Arapça 'iyilik, doğruluk, dürüstlük' anlamındaki 'ṣalāḥ' ile 'din' sözcüklerinin tamlamasından oluşan birleşik bir unvan ve özel addır.
Gelişim Hattı
- Arapça: ṣalaḥa (iyi ve dürüst oldu)
- Arapça: ṣalāḥ (iyilik, dürüstlük, dinine bağlılık)
- Arapça: ṣalāḥu'd-dīn (dinin iyiliği, dinin doğruluğu)
- Osmanlı Türkçesi: ṣalāḥeddīn (özel ad)
- Türkçe: Selahaddin
Yapısal Parçalanış
- ṣalāḥ Mastar / İsim
- iyilik, doğruluk, esenlik
- al- / ad- Belirteç (Harf-i tarif)
- belirlilik eki
- dīn İsim
- din, inanç
ṣalāḥ (doğruluk/iyilik) + al-dīn (din) → ṣalāḥu'd-dīn (dinin doğruluğu/iyiliği)
Anlam Evrimi
- Dinin doğruluğu, dine bağlılık ve iyilik
- İslam hükümdarlarına ve devlet adamlarına verilen lakap/unvan
- Özel şahıs adı (özellikle Selahaddin Eyyubi'ye atfen yaygınlaşmıştır)
Türkçedeki İlk İzler
- Tarihsel olarak Ortaçağ İslam ve Türk-İslam kroniklerinde hükümdar ve kumandan lakabı olarak yaygın biçimde kullanılmıştır.
- Türkçede kişi adı olarak en geç 12. ve 13. yüzyıllardan itibaren bilinmektedir.
Kökdaş Kelimeler
- Arapça ṣ-l-ḥ kökünden türemiş olup düzeltme, iyileştirme anlamına gelir.
- Arapça ṣ-l-ḥ kökünden türemiş olup barış, uzlaşma anlamına gelir.
- Arapça ṣ-l-ḥ kökünden türemiş olup iyi, elverişli, dindar kişi anlamına gelir.
- Tamlama içerisindeki ikinci unsurdur.