sekmek Türkçe
sek-
Öz Türkçe bir sözcük olup Eski Türkçeden itibaren sıçramak, tek ayak üzerinde zıplamak ve yön değiştirerek çarpmak anlamlarında varlığını sürdürmüştür.
Gelişim Hattı
- Eski Türkçe: sek- (sıçramak, zıplamak, sekmek)
- Orta Türkçe: sek- (sekmek, sıçramak)
- Osmanlı Türkçesi: سكمك / sek- (sekmek, zıplamak, yön değiştirmek)
- Türkiye Türkçesi: sekmek (yere veya bir yere çarpıp sıçramak, aksamak)
Yapısal Parçalanış
- sek- Kök fiil
- sıçramak, zıplamak
- -mek Mastar eki
- eylem adı yapar
sek- (sıçramak) + -mek (mastar eki) → sekmek
Anlam Evrimi
- Tek ayak üstünde zıplamak veya sıçramak
- Bir yüzeye çarpıp yön değiştirerek fırlamak
- Aksamak, aksayarak yürümek veya düzeni bozulmak
Türkçedeki İlk İzler
- Eski Türkçe metinlerde ve Kaşgarlı Mahmud'un Dîvânu Lugâti't-Türk eserinde (11. yüzyıl) 'sek-' biçiminde sıçramak, zıplamak anlamıyla kayıtlıdır.
- Osmanlı Türkçesinde ve Anadolu ağızlarında hem zıplamak hem de çarparak sıçramak anlamlarında düzenli olarak tanıklanmıştır.
Kökdaş Kelimeler
- sek- kökünün ikilenmesiyle oluşan, tek ayak üzerinde sıçrayarak oynanan oyun adı
- sek- fiilinden türetilmiş basamak veya ayak koyacak yer anlamındaki sözcük