sandalye Arapça
صندلية (ṣandaliyya)
Kelime, Arapça kökenli olup Arapçada sedir veya seki türü oturma yerini ifade eden "ṣandaliyya" sözcüğünden Osmanlı Türkçesine geçmiştir. Arapçadaki biçimin de kökeni nihai olarak Eski Yunanca "sandalion" (küçük tahta/ayaklık/sandalet) sözcüğüne dayandırılmaktadır.
Gelişim Hattı
- Eski Yunanca: sandálion (küçük sandalet, tahta ayaklık)
- Arapça: ṣandal (tahta, sandal ağacı)
- Arapça: ṣandaliyya (tahta sedir, oturak)
- Osmanlı Türkçesi: صندلیه / صندالیه (sandalyye / sandālye) (arkalıklı oturacak yer)
- Türkçe: sandalye (arkalıklı tek kişilik oturma eşyası)
Yapısal Parçalanış
- ṣandal Kök isim
- Tahta, sandal ağacı
- -iyya İsmi mensup/Nisbet eki
- Aitlik veya bir şeye özgü nesne yapma eki
ṣandal (tahta) + -iyya (mensubiyet/nesne eki) → ṣandaliyya (tahtadan yapılan sedir/oturak)
Anlam Evrimi
- Küçük tahta taban veya ayaklık
- Tahtadan yapılan sedir veya seki
- Arkalıklı ve tek kişilik oturma mobilyası
Türkçedeki İlk İzler
- Osmanlı Türkçesinde en geç 17. ve 18. yüzyıl metinlerinden ve tereke kayıtlarından itibaren görülür.
- Batılılaşma dönemiyle birlikte geleneksel minder ve sedir düzeninin yerini alan arkalıklı oturma mobilyasını adlandırmak için yaygınlaşmıştır.
Kökdaş Kelimeler
- sandalet
- Aynı Eski Yunanca "sandálion" kökünden Fransızca "sandale" yoluyla Türkçeye geçmiştir.
- sandal
- Aynı kökten Arapça ve Farsça yoluyla hem "sandal ağacı" hem de deniz taşıtı anlamında Türkçede yer bulmuştur.