Gelişim Hattı

1. Proto-Hint-Avrupa: *Hret- (koşmak, yuvarlanmak)
2. Latince: rota (tekerlek)
3. Latince: rotulus (küçük tekerlek, rulo, parşömen tomarı)
4. Eski Fransızca: role (üzerine metin yazılmış parşömen rulosu)
5. Fransızca: rôle (tiyatro metni rulosu, canlandırılan kişilik)
6. Türkçe: rol

Yapısal Parçalanış

rota Kök isim

Tekerlek

-ulus Küçültme eki

Küçüklük bildiren ek

rota (tekerlek) + -ulus (küçültme eki) → rotulus (parşömen rulosu) → rôle (oyuncunun metni/rol)

Anlam Evrimi

1. Tekerlek veya rulo biçiminde sarılmış parşömen
2. Aktörlerin repliklerinin yazılı olduğu parşömen tomarı
3. Tiyatro oyununda canlandırılan karakter ve replikler
4. Genel olarak üstlenilen görev veya işlev

Türkçedeki İlk İzler

• Türkçede 19. yüzyılın son çeyreğinde, özellikle Batı tarzı tiyatronun gelişmesiyle Osmanlı Türkçesinde görülmeye başlanmıştır.
• Şemsettin Sami'nin Kâmûs-ı Fransevî (1880'ler) ve Kamus-ı Türkî eserlerinde tiyatro terimi olarak kaydedilmiştir.

Kökdaş Kelimeler

rulo

Aynı Latince rotulus sözcüğünden 'sarılmış kâğıt/silindir' anlamıyla Türkçeye geçmiştir.

rotasyon

Aynı kökten gelen Latince rota (tekerlek) sözcüğünden türetilen dönme/dönüşüm terimidir.

rulet

Fransızca roulette (küçük tekerlek) sözcüğünden, yine rota köküne dayanır.