Hangi kelimenin kökenini merak ediyorsunuz?

restoran Fransızca

restaurant

Fransızca restaurant kelimesinden Türkçeye geçmiştir. Kökü, 'tazelenmek, güç toplamak' anlamındaki Latince restaurare fiiline ve bu fiilin Fransızcadaki şimdiki zaman sıfat-fiil biçimi olan 'güçlendirici çorba' anlamına dayanan restaurant sözcüğüne uzanır.

Gelişim Hattı

  1. Proto-Hint-Avrupa: *steh₂- (durmak, dik durmak)
  2. Latince: restaurare (yenilemek, eski haline getirmek, canlandırmak)
  3. Eski Fransızca: restorer (yenilemek, canlandırmak)
  4. Fransızca: restaurant (güç veren, canlandırıcı; canlandırıcı et suyu veya çorba)
  5. Fransızca: restaurant (güçlendirici et suyu ve yemek sunulan dükkân/lokanta)
  6. Türkçe: restoran (yemek yenilen işletme, lokanta)

Yapısal Parçalanış

restaurer Kök fiil
yenilemek, canlandırmak, güç toplamak
-ant Sıfat-fiil eki
yapan, eden (etken sıfat-fiil)

restaurer (güçlendirmek, yenilemek) + -ant (sıfat-fiil eki) → restaurant (güç veren, canlandıran; bu tür yiyeceklerin satıldığı yer)

Anlam Evrimi

  1. Yenilemek, onarmak, eski haline getirmek
  2. Canlandırıcı, güç verici sıcak et suyu (bouillon restaurant)
  3. Bu güçlendirici çorbaların ve yemeklerin satıldığı işletme
  4. Müşterilere yemek servisi yapılan genel ticari mekân

Türkçedeki İlk İzler

  • Türkçede en geç 20. yüzyıl başlarından (Osmanlı'nın son dönemlerinden) itibaren Fransızca etkisindeki yazılı metinlerde ve gazete ilanlarında görülmeye başlanmıştır.
  • Cumhuriyet döneminde 'lokanta' sözcüğünün yanında modern tarzda yemek servisi sunan işletmeleri belirtmek için yaygınlaşmıştır.

Kökdaş Kelimeler

Aynı Latince restaurare kökünden türeyen, bir yapıyı veya eseri eski durumuna getirme eylemi.
Aynı Latince restaurare kökünden türetilmiş, onarılmış veya yenilenmiş anlamındaki sözcük.

Tartışma