restoran Fransızca
restaurant
Fransızca restaurant kelimesinden Türkçeye geçmiştir. Kökü, 'tazelenmek, güç toplamak' anlamındaki Latince restaurare fiiline ve bu fiilin Fransızcadaki şimdiki zaman sıfat-fiil biçimi olan 'güçlendirici çorba' anlamına dayanan restaurant sözcüğüne uzanır.
Gelişim Hattı
- Proto-Hint-Avrupa: *steh₂- (durmak, dik durmak)
- Latince: restaurare (yenilemek, eski haline getirmek, canlandırmak)
- Eski Fransızca: restorer (yenilemek, canlandırmak)
- Fransızca: restaurant (güç veren, canlandırıcı; canlandırıcı et suyu veya çorba)
- Fransızca: restaurant (güçlendirici et suyu ve yemek sunulan dükkân/lokanta)
- Türkçe: restoran (yemek yenilen işletme, lokanta)
Yapısal Parçalanış
- restaurer Kök fiil
- yenilemek, canlandırmak, güç toplamak
- -ant Sıfat-fiil eki
- yapan, eden (etken sıfat-fiil)
restaurer (güçlendirmek, yenilemek) + -ant (sıfat-fiil eki) → restaurant (güç veren, canlandıran; bu tür yiyeceklerin satıldığı yer)
Anlam Evrimi
- Yenilemek, onarmak, eski haline getirmek
- Canlandırıcı, güç verici sıcak et suyu (bouillon restaurant)
- Bu güçlendirici çorbaların ve yemeklerin satıldığı işletme
- Müşterilere yemek servisi yapılan genel ticari mekân
Türkçedeki İlk İzler
- Türkçede en geç 20. yüzyıl başlarından (Osmanlı'nın son dönemlerinden) itibaren Fransızca etkisindeki yazılı metinlerde ve gazete ilanlarında görülmeye başlanmıştır.
- Cumhuriyet döneminde 'lokanta' sözcüğünün yanında modern tarzda yemek servisi sunan işletmeleri belirtmek için yaygınlaşmıştır.
Kökdaş Kelimeler
- Aynı Latince restaurare kökünden türeyen, bir yapıyı veya eseri eski durumuna getirme eylemi.
- Aynı Latince restaurare kökünden türetilmiş, onarılmış veya yenilenmiş anlamındaki sözcük.