rahip Arapça
راهب (rāhib)
Kelime, Arapçada 'korkmak, çekinmek, Allah'tan sakınmak' anlamına gelen r-h-b kökünden türemiş olup Hristiyan din adamı/keşiş anlamında Türkçeye geçmiştir.
Gelişim Hattı
- Sami Dilleri: *r-h-b (korkmak, ürkmek)
- Arapça: رهب (rahiba - korktu, sakındı)
- Arapça: راهب (rāhib - korkan, Tanrı'dan sakınarak ibadete çekilen keşiş)
- Osmanlı Türkçesi: راهب (rahib/rahip)
- Türkçe: rahip
Yapısal Parçalanış
- r-h-b Kök
- korkmak, çekinmek, sakınmak
- fāʿil vezni Etken ortaç (fail) kalıbı
- eylemi yapan (korkan, sakınan)
r-h-b (korkmak) + fāʿil kalıbı → rāhib (korkan, takva sahibi keşiş)
Anlam Evrimi
- Korkan, Tanrı'dan sakınan kimse
- Dünyadan el çekip ibadete yönelen Hristiyan keşiş/zahid
- Genel olarak Hristiyan din adamı
Türkçedeki İlk İzler
- Türkçede en geç 14. yüzyıl Kısas-ı Enbiya ve tefsir tercümelerinde Hristiyan keşişleri nitelemek üzere görülür.
- Osmanlı metinlerinde hem münzevi keşişler hem de genel Hristiyan ruhanileri için kullanılmıştır.
Kökdaş Kelimeler
- rāhib kelimesinin Arapça dişil biçimi (rāhiba)
- rāhib kelimesinin Arapça çoğul biçimi (ruhbān)
- Aynı kökten tef'îl babında 'korkutma, caydırma' anlamına gelen kelime