psikoloji Fransızca
psychologie
Türkçeye Fransızca psychologie sözcüğünden geçmiştir. Kelime, Eski Yunanca ruh, nefes anlamına gelen psykhē ile bilim, inceleme anlamına gelen lógos sözcüklerinin birleşiminden türetilen Yeni Latince psychologia terimine dayanır.
Gelişim Hattı
- Eski Yunanca: psykhḗ (nefes, can, ruh)
- Eski Yunanca: lógos (söz, akıl, bilim)
- Yeni Latince: psychologia (ruh bilimi)
- Fransızca: psychologie (psikoloji, ruh bilimi)
- Türkçe: psikoloji (ruh bilimi, ruh hâli)
Yapısal Parçalanış
- psycho- Ön bileşen
- ruh, zihin, nefes
- -logie Son bileşen
- bilim, inceleme, disiplin
psycho- (ruh, can) + -logie (bilim, inceleme) → psychologie (ruh bilimi)
Anlam Evrimi
- Ruhun ve canın incelenmesi
- Zihinsel süreçlerin ve insan davranışlarının bilimsel disiplini
- Bir kimsenin veya grubun ruh hâli, içsel dünyası
Türkçedeki İlk İzler
- Türkçede Batılılaşma dönemiyle birlikte, en geç 19. yüzyıl sonları ve 20. yüzyıl başlarından itibaren Fransızcadan alıntılanarak kullanılmaya başlanmıştır.
- Osmanlı Türkçesi metinlerinde başlangıçta 'ilm-i ahvâl-i rûh' veya 'ilm-i nefs' terimleriyle karşılanmış, Cumhuriyet döneminde 'psikoloji' kullanımı yaygınlaşmıştır.
Kökdaş Kelimeler
- psykhē (ruh) + iatreia (tedavi, hekimlik); ruh hastalıkları hekimliği
- psykhē (ruh) + páthos (hastalık, acı); kişilik bozukluğu olan kimse
- bíos (yaşam) + -logie (bilim); aynı -loji son ekini paylaşan disiplin