Gelişim Hattı

1. Proto-Hint-Avrupa: *per- (önde olmak, ileri gitmek)
2. Proto-Hint-Avrupa: *pró-teros (daha önceki)
3. Eski Yunanca: prôtos (ilk, birincil)
4. İngilizce: proton (atom çekirdeğindeki pozitif yüklü temel parçacık)
5. Fransızca: proton (proton)
6. Türkçe: proton (proton)

Yapısal Parçalanış

prôtos Kök sıfat

ilk, birincil

-on Son ek

temel parçacık adlandırma eki (elektron sözcüğünden esinle)

prôtos (ilk) + -on (alt parçacık eki) → proton

Anlam Evrimi

1. En önde veya ilk olan
2. Atom çekirdeğini oluşturan birincil pozitif yüklü temel parçacık

Türkçedeki İlk İzler

• Türkçede 20. yüzyılın ilk yarısında, modern fizik ve kimya metinlerinin çevrilmesiyle birlikte kullanılmaya başlanmıştır.

Kökdaş Kelimeler

prototip

prôtos (ilk) + týpos (örnek, model); ilk örnek

protokol

prôtos (ilk) + kólla (tutkal, sayfa eki); bir tomarın başına yapıştırılan ilk kayıt sayfası

protein

prôteios (birincil önemde olan) kökünden türetilmiştir

protohistorya

prôtos (ilk) + historía (tarih); ön tarih