pike Fransızca
piqué
Türkçeye Fransızca 'piqué' (dikine batırılmış, dik dikilmiş kumaş veya dikine dalış) sözcüğünden geçmiştir; kökeni 'batırmak, saplamak, delmek' anlamına gelen piquer fiiline dayanır.
Gelişim Hattı
- Halk Latincesi: *piccare (delmek, gagalamak)
- Eski Fransızca: piquer (saplamak, batırmak)
- Fransızca: piqué (saplanmış, dikilmiş; dikine dalış)
- Osmanlı Türkçesi: pike (dokuma türü; havacılıkta dikine dalış)
- Türkçe: pike
Yapısal Parçalanış
- piquer Kök fiil
- saplamak, batırmak, dikine inmek
- -é Geçmiş zaman / sıfat-fiil eki
- yapılmış, -miş
piquer (batırmak, saplamak) + -é (geçmiş zaman/sıfat eki) → piqué (kabartmalı dokuma; dikine dalış)
Anlam Evrimi
- Sivri bir aletle saplamak, delmek
- İğneyle dikilerek kabartma verilmiş kumaş (dokuma türü)
- Uçağın burnunu dik şekilde aşağı yöneltip dalışa geçmesi
- Yatak örtüsü veya havuz/denize dik atlayış
Türkçedeki İlk İzler
- Türkçede dokuma kumaş ve havacılık terimi (dalış) anlamlarında 20. yüzyılın başlarından itibaren yazılı kaynaklarda yer alır.
- Cumhuriyet döneminde hem hafif yatak örtüsü hem de sporda (yüzme ve futbolda) teknik bir terim olarak yaygınlaşmıştır.
Kökdaş Kelimeler
- Fransızca pique-nique sözcüğündeki 'piquer' (atıştırmak, parça parça almak) kökünden gelir.
- Fransızca piquet (kazık, nöbetçi grubu); piquer (saplamak) fiilinden türetilmiştir.