Gelişim Hattı

1. Proto-İran dili: *pari-tā (etrafı çevrilmiş, örtülmüş)
2. Eski Farsça: paridaza- (çevrili alan)
3. Orta Farsça (Pehlevice): pardag (örttü, perde)
4. Farsça: پردہ (parde) (perde, örtü, örtülen şey)
5. Osmanlı Türkçesi: perde (perde, örtü, müzik makamı derecesi)
6. Türkçe: perde (perde)

Yapısal Parçalanış

pari- Ön ek

Etrafında, çevresinde

*dā- Kök fiil

Koymak, yapmak

pari- (etrafında) + *dā- (koymak/yapmak) → parde (ayırıcı örtü)

Anlam Evrimi

1. Etrafı çeviren veya örten nesne
2. Pencerelere asılan kumaş örtü
3. Görüşü engelleyen katman (maddeten veya mecazen)
4. Müzikte ton/ses derecesi veya nota

Türkçedeki İlk İzler

• Türkçede en geç 14. yüzyıldan itibaren (Dede Korkut ve dönemin mesnevilerinde) hem 'örten kumaş' hem de mecazi anlamlarıyla tespit edilmektedir.
• Klasik Türk müziği metinlerinde erken dönemlerden itibaren ses kademelerini ifade etmek için kullanılmıştır.

Kökdaş Kelimeler

paradis

Aynı Eski İran dilindeki *pari-daiza (etrafı duvarla çevrili bahçe) kökünden Fransızcaya geçen kelimedir.