parlamento İtalyanca
parlamento
Türkçeye İtalyanca 'parlamento' (meclis, danışma kurulu) sözcüğünden geçmiştir. Kelimenin kökeni Eski Yunanca 'parabolḗ' ve Geç Latince 'parabolare' üzerinden gelen 'konuşmak, müzakere etmek' eylemine dayanır.
Gelişim Hattı
- Eski Yunanca: parabolḗ (yan yana koyma, kıyas, mesel)
- Geç Latince: parabolare (konuşmak, söz söylemek)
- Eski Fransızca: parler (konuşmak)
- İtalyanca: parlare (konuşmak)
- İtalyanca: parlamento (görüşme, danışma meclisi)
- Osmanlı Türkçesi: parlamento (meclis)
- Türkçe: parlamento
Yapısal Parçalanış
- parlare Kök fiil
- konuşmak
- -mento İsim yapım eki
- eylemin sonucu veya eylemin gerçekleştiği kurum
parlare (konuşmak) + -mento (eylem/kurum eki) → parlamento (konuşma, müzakere meclisi)
Anlam Evrimi
- Kıyaslama, mesel anlatma
- Konuşma, söz söyleme
- Görüşme, müzakere etme
- Danışma toplantısı, meclis
- Yasama meclisi
Türkçedeki İlk İzler
- Türkçede en geç 19. yüzyılın ikinci yarısından (Tanzimat ve I. Meşrutiyet dönemleri) itibaren Batı tarzı meclisleri ifade etmek üzere görülür.
- Osmanlı metinlerinde Avrupa devletlerinin yasama meclislerini tanımlamak için 'meclis-i meb'usan' ile eş anlamlı ya da açıklayıcı olarak kullanılmıştır.
Kökdaş Kelimeler
- Fransızca 'parlementaire' (milletvekili, meclis üyesi) sözcüğünden, aynı kökten türemiştir.
- Fransızca 'parole' (söz, laf) sözcüğünden, aynı Latince köke dayanır.
- Eski Yunanca 'parabolḗ' kökünden türemiş geometrik terim.