paraşüt Fransızca
parachute
Fransızca parachute sözcüğünden Türkçeye geçmiştir. Sözcük, İtalyanca kökenli 'korumak, savuşturmak' anlamındaki para- öneki ile Fransızca 'düşüş' anlamındaki chute sözcüğünün birleşimiyle 18. yüzyıl sonunda icat edilmiştir.
Gelişim Hattı
- Latince: parare (hazırlamak, önlemek) / cadere (düşmek)
- İtalyanca: parare (önlemek, savuşturmak)
- Fransızca: parachute (düşüşü önleyen düzenek)
- Türkçe: paraşüt
Yapısal Parçalanış
- para- Ön ek / Fiil kökü
- savuşturmak, korumak, önlemek (İtalyanca parare)
- chute İsim
- düşüş (Fransızca choir/düşmek fiilinden)
para- (savuşturmak/önlemek) + chute (düşüş) → parachute (düşüşü önleyen/yavaşlatan aygıt)
Anlam Evrimi
- Düşüşü engelleyen/hafifleten hava aracı veya güvenlik düzeneği
- Havacılıkta serbest düşüş hızını yavaşlatmaya yarayan kubbe biçimli örtü veya araç
Türkçedeki İlk İzler
- Türkçede 20. yüzyıl başlarında, havacılık terimlerinin Osmanlı Türkçesine girmesiyle birlikte 'paraşüt' biçiminde kaydedilmiştir.
Kökdaş Kelimeler
- şemsiye
- Benzer yapıda olan parasol (güneşlik) ve parapluie (şemsiye) kelimelerindeki para- ön eki ile aynı koruma mantığını taşır.
- paravan
- İtalyanca paravento (rüzgârı savuşturan/önleyen) kelimesinden türemiş olup aynı 'para-' kökünü paylaşır.