para Farsça
پاره (pāre)
Türkçeye Farsçadaki 'pāre' (parça, kısım) sözcüğünden geçmiştir. Farsça kök, bir şeyin kesilmiş veya bölünmüş parçasını ifade ederken Türkçede zamanla değişim aracı olan akçe/sikke anlamını kazanmıştır.
Gelişim Hattı
- Proto-Hint-Avrupa: *per- (bölmek, ayırmak)
- Eski İran Dili: *pāra- (parça)
- Farsça: pāre (parça, kesim)
- Osmanlı Türkçesi: pāra / para (parça, ardından gümüş akçenin ufağı ve sikke)
Yapısal Parçalanış
- pāre Kök isim
- Parça, kısım
Anlam Evrimi
- Bölünmüş parça, kısım
- Ufak gümüş sikke (akçenin kırkta biri)
- Genel olarak nakit, değişim aracı
Türkçedeki İlk İzler
- Türkçede 'parça' anlamıyla Dede Korkut Kitabı ve Divan-ı Kebir çevirilerinde 14. yüzyıldan itibaren görülür.
- Bozuk para ve akçenin alt birimi/sikke anlamında 16. yüzyıldan itibaren Osmanlı belgelerinde yaygınlaşmıştır.
Kökdaş Kelimeler
- parça
- Farsça 'pāre' sözcüğüne Türkçe küçültme eki (+ça) getirilerek türetilmiştir.
- pürüz
- Aynı Farsça kökten türeyen küçük kırpıntı, parça anlamındaki biçimlerle ilişkilidir.