Hangi kelimenin kökenini merak ediyorsunuz?

muazzam Arapça

معظّم (mu‘aẓẓam)

Arapça '‘-ẓ-m' (büyük/yüce olmak) kökünden türetilen ve 'büyütülen, yüceltilen, ulu' anlamına gelen 'mu‘aẓẓam' sözcüğünden Türkçeye geçmiştir.

Gelişim Hattı

  1. Arapça: ‘-ẓ-m (kemikli/iri/büyük olmak)
  2. Arapça: ‘aẓuma (büyük ve ulu oldu)
  3. Arapça: ta‘ẓīm (yüceltme, ağırlama, saygı gösterme)
  4. Arapça: mu‘aẓẓam (yüceltilmiş, ululanmış, çok büyük)
  5. Osmanlı Türkçesi: mu‘aẓẓam (saygıdeğer, yüce, koskoca)
  6. Türkçe: muazzam (olağanüstü büyük, heybetli, görkemli)

Yapısal Parçalanış

mu- Edilgen ortaç ön eki (Tef'il vezni)
Etkilenen, kılınan
‘-ẓ-m Kök
Büyük, iri, yüce olmak

mu- + ‘-ẓ-m (II. bab/Tef'il edilgen ortaç) → mu‘aẓẓam (yüceltilmiş, ulu kılınmış)

Anlam Evrimi

  1. Ulu kılınmış, tazim edilmiş, saygı değer
  2. Görkemli, heybetli
  3. Çok büyük, olağanüstü

Türkçedeki İlk İzler

  • Türkçede en geç 14. ve 15. yüzyıl Osmanlı metinlerinden itibaren 'ulu, saygıdeğer, yüce kılınmış' anlamında görülür.
  • Zamanla anlamı şahıslara veya makamlara yönelik 'yüceltilmiş' anlamından 'olağanüstü büyüklükte, devasa' manasına evrilmiştir.

Kökdaş Kelimeler

‘-ẓ-m kökünden; 'büyük, ulu' anlamındaki sıfat kökü.
‘-ẓ-m kökünden; büyüklük, ululuk, heybet.
‘-ẓ-m kökünden türeyen tef'il masdarı; saygı gösterme, yüceltme.
muazzam sözcüğünün Arapça dişil biçimi (ör. Düvel-i Muazzama).

Tartışma