meclis Arapça
مجلس (maclis)
Arapça 'oturmak' anlamına gelen 'cl-s' kökünden türetilmiş bir mekân veya zaman ismidir. Türkçeye Osmanlı Türkçesi döneminde 'toplanma yeri, oturum ve heyet' anlamlarıyla girmiştir.
Gelişim Hattı
- Arapça: calasa (oturdu)
- Arapça: maclis (oturma yeri, oturum, toplanılan yer)
- Osmanlı Türkçesi: meclis (toplantı yeri, kurul, heyet)
- Türkçe: meclis (yasama organı veya toplantı heyeti)
Yapısal Parçalanış
- m- - - - İsm-i mekân/zaman kalıbı
- Eylemin yapıldığı yeri veya zamanı belirten ön/iç kalıp (mif'al/maf'il)
- c-l-s Sami kök
- Oturmak, yerleşmek
maf'il kalıbı + c-l-s (oturmak) → maclis (oturulan yer, toplantı)
Anlam Evrimi
- Oturulan yer, sohbet mekanı
- İnsanların toplandığı oturum, meşveret heyeti
- Devlet işlerinin görüşüldüğü resmi kurul veya parlamento
Türkçedeki İlk İzler
- Eski Anadolu Türkçesinde en geç 14. yüzyıldan itibaren edebî ve dinî metinlerde 'sohbet meclisi, toplanma yeri' anlamıyla kaydedilmiştir.
- 19. yüzyılda Tanzimat ve Meşrutiyet dönemleriyle birlikte 'Meclis-i Mebusan' gibi kurumsal yasama organlarını nitelemek üzere modern siyasi anlamını kazanmıştır.
Kökdaş Kelimeler
- Aynı c-l-s kökünden; tahta oturma, tahta çıkma anlamındadır.
- Aynı c-l-s kökünden; oturum, toplantı süresi anlamındadır.
- Aynı c-l-s kökünden; oturtma, tahta geçirme anlamındadır.