matematik Fransızca
mathématique
Kelime Türkçeye Fransızca 'mathématique' biçiminden geçmiştir. Aslı Eski Yunanca öğrenmek, bilmek anlamına gelen 'manthánō' fiiline ve buna bağlı 'máthēma' (bilim, bilgi) sözcüğüne dayanır.
Gelişim Hattı
- Proto-Hint-Avrupa: *mendh- (zihni yöneltmek, öğrenmek)
- Eski Yunanca: manthánō (öğrenmek)
- Eski Yunanca: máthēma (bilgi, öğrenilen şey)
- Eski Yunanca: mathematikḗ tékhnē (matematik sanatı/bilimi)
- Latince: mathematica
- Fransızca: mathématique
- Osmanlı Türkçesi: matematik
Yapısal Parçalanış
- máthēma Kök isim
- Bilgi, ders, öğrenilen şey
- -tik Sıfat/Aitlik eki
- ...a ait, ...a ilişkin
máthēma (bilgi) + -ikós (aitlik eki) → mathematikós (bilime ilişkin)
Anlam Evrimi
- Öğrenilen şey, bilgi, ders
- Matematik ve astronomiyi de içeren genel bilim alanları
- Sayılar ve geometrik yapılar bilimi
Türkçedeki İlk İzler
- Türkçede Batı bilimleri terimi olarak en geç 19. yüzyılın sonlarından itibaren Osmanlıca metinlerde görülmeye başlanmıştır.
- Cumhuriyet öncesinde bu alan için Arapça kökenli 'riyaziye' kelimesi de sıklıkla kullanılmaktaydı.
Kökdaş Kelimeler
- polimat
- Yunanca 'poly' (çok) ve 'mathē' (öğrenme/bilgi) köklerinden türemiştir; çok şey bilen kişidir.