maraz Arapça
مرض (maraḍ)
Arapça m-r-ḍ (hasta olmak) kökünden türeyen ve hastalık anlamına gelen 'maraḍ' sözcüğünden Türkçeye geçmiştir. Zamanla Türkçede hem fiziksel hastalık hem de dert, sıkıntı veya huysuzluk anlamlarını kazanmıştır.
Gelişim Hattı
- Arapça: maraḍa (hasta oldu)
- Arapça: maraḍ (hastalık)
- Osmanlı Türkçesi: maraz (hastalık, dert)
- Türkçe: maraz (hastalık, illet, sıkıntı)
Yapısal Parçalanış
- m-r-ḍ Kök fiil
- hasta olmak
- fa'al vezni Masdar vezni
- eylemin adı / durumu
maraḍa (hasta oldu) → maraḍ (hastalık durumu)
Anlam Evrimi
- Hastalık, illet
- Dert, tasa, sıkıntı
- Problem, pürüz, huysuzluk
Türkçedeki İlk İzler
- Türkçede en geç 14. yüzyıldan (Eski Anadolu Türkçesi döneminden) itibaren metinlerde görülür.
- Tarihsel metinlerde hem bedensel hastalık hem de manevi dert/kusur anlamlarında sıklıkla kullanılmıştır.
Kökdaş Kelimeler
- Arapça 'maraḍ' (hastalık) kökünden nisbet ekiyle türetilmiş, 'hastalıkla ilgili, hastalıklı' anlamındaki sözcük.
- Arapça aynı kökün if'āl babından 'hastalık veren, hasta edici' anlamında sözcük.