lavabo Fransızca
lavabo
Fransızca 'lavabo' (el yıkama teknesi) sözcüğünden Türkçeye geçmiştir. Kökeni Latince 'yıkayacağım' anlamına gelen gelecek zaman fiil çekimine ve Hristiyan ayinindeki bir ritüele dayanır.
Gelişim Hattı
- Proto-Hint-Avrupa: *lewə- (yıkamak, arınmak)
- Latince: lavare (yıkamak)
- Latince: lavabo (yıkayacağım)
- Fransızca: lavabo (ayin esnasında el yıkama ritüeli/teknesi, el yıkama yeri)
- Osmanlı Türkçesi: lavabo (el yüz yıkama teknesi)
- Türkçe: lavabo
Yapısal Parçalanış
- lava- Kök fiil
- yıkamak (Latince lavare fiilinden)
- -bo Gramer eki
- birinci tekil şahıs gelecek zaman eki (-acağım/-eceğim)
lavare (yıkamak) + -bo (gelecek zaman 1. tekil şahıs) → lavabo (yıkayacağım)
Anlam Evrimi
- Yıkayacağım (Latince fiil çekimi)
- Katolik ayininde rahibin ellerini yıkarken okuduğu dua (Mezmur 26:6)
- Ayinde el yıkamak için kullanılan leğen ve su kabı
- El ve yüz yıkamak için kullanılan sabit tekne/lavabo
- Tuvalet/hela (genişleyen halk ağzı kullanımı)
Türkçedeki İlk İzler
- Türkçede 19. yüzyıl sonu ile 20. yüzyıl başlarında Batılılaşma döneminde Fransızcadan alıntılanmıştır.
- Ahmet Rasim'in Şehir Mektupları gibi geç Osmanlı dönemi metinlerinde el yıkama teknesi anlamıyla yer alır.
Kökdaş Kelimeler
- lavanta
- İtalyanca lavanda (yıkanacak şey) sözcüğünden; kokusuyla yıkama/temizlik suyuna katıldığı için aynı kökten gelir.
- lavaj
- Fransızca lavage (tıbbi yıkama/temizleme) sözcüğünden; Latince lavare köküne dayanır.
- losyon
- Fransızca lotion (yıkama suyu); Latince lavare kökünün geçmiş zaman gövdesi olan lotus/lautus biçiminden türemiştir.