kuşak Türkçe
kurşak
Eski Türkçe "kuşanmak, sarmak" anlamına gelen kurşa- eyleminden türetilmiş öz Türkçe bir sözcüktür; zamanla "r" sesi eriyerek bugünkü kuşak biçimine dönüşmüştür.
Gelişim Hattı
- Ana Türkçe: *kur- (bağlamak, sarmak)
- Eski Türkçe: kurşa- (sarmak, kuşatmak)
- Eski Türkçe: kurşak (bele sarılan kumaş, kemer)
- Osmanlı Türkçesi: قوشاق (kuşak)
- Türkiye Türkçesi: kuşak
Yapısal Parçalanış
- kurşa- Kök/Gövde fiil
- sarmak, çevrelemek
- -k Fiilden isim yapım eki
- eylemin aracını veya sonucunu bildirir
kurşa- (sarmak) + -k → kurşak > kuşak (bele sarılan şey)
Anlam Evrimi
- Bele sarılan kumaş, bağ, kemer
- Bir şeyi çevreleyen, saran şerit veya bölge
- Aynı dönemde doğmuş olanlar, nesil, jenerasyon
Türkçedeki İlk İzler
- Eski Türkçede Divânu Lugâti't-Türk (11. yüzyıl) metninde 'kurşak' biçiminde 'kemer, kuşak' anlamıyla kayıtlıdır.
- Nesil anlamındaki kullanımı 20. yüzyılda Fransızca 'génération' terimini karşılamak üzere geliştirilmiştir.
Kökdaş Kelimeler
- kurşa- kökünden gelen ve "çevresini sarmak, ablukaya almak" anlamı taşıyan fiildir.
- kurşa- kökünden dönüşlü yapıyla bele veya bedene bir şey bağlamak eylemidir.
- Aynı Ana Türkçe *kur- (kurmak, bağlamak, dizmek) kökünden türemiştir.