kozmetik Fransızca
cosmétique
Türkçeye Fransızca "cosmétique" sözcüğünden geçmiştir. Kelimenin kökeni Eski Yunancada "düzenlemek, donatmak, süslemek" anlamına gelen kosméō eylemine ve buradan türeyen kosmētikós biçimine dayanır.
Gelişim Hattı
- Eski Yunanca: kósmos (düzen, evren, süs)
- Eski Yunanca: kosméō (düzenlemek, süslemek)
- Eski Yunanca: kosmētikós (düzenlemeye veya süslemeye dair)
- Fransızca: cosmétique (güzelleştirici, süsleyici madde)
- Türkçe: kozmetik (güzellik ve bakım ürünü)
Yapısal Parçalanış
- kósmos Kök isim
- düzen, tertip, süs
- -tikós Sıfat türetme eki
- ile ilgili, -e dair
kosméō (düzenlemek, süslemek) + -tikós → kosmētikós (süslemeye/güzelleştirmeye ilişkin)
Anlam Evrimi
- Evrendeki düzen, intizam ve ahenk
- Kendine çekidüzen verme, donatma ve süsleme
- Vücudu güzelleştirmeye ve süslemeye yarayan maddeler
Türkçedeki İlk İzler
- Türkçede 20. yüzyılın başlarından itibaren Batılılaşma ve modern bakım ürünlerinin yaygınlaşmasıyla birlikte görülmeye başlanmıştır.
- Cumhuriyet dönemi metinlerinde ve basında güzellik ve tuvalet müstahzarları bağlamında sıklıkla kaydedilmiştir.
Kökdaş Kelimeler
- kozmoz
- Eski Yunanca kósmos (düzen, evren) kökünden gelir.
- kozmonot
- kósmos (evren) + naútēs (denizci/yolcu) birleşiminden türetilmiştir.
- mikrokozmos
- mikrós (küçük) + kósmos (düzen, evren) bileşenlerinden oluşur.