kostüm Fransızca
costume
Türkçeye Fransızca "costume" (giyim tarzı, kıyafet) sözcüğünden geçmiştir. Fransızca bu kelimeyi İtalyanca "costume" (örf, adet, giyim tarzı) sözcüğünden almış olup, kökü Latince alışkanlık ve gelenek anlamına gelen "consuetudo" sözcüğüne dayanır.
Gelişim Hattı
- Proto-Hint-Avrupa: *swe- (kendi, kendine ait)
- Latince: consuescere (alışmak, benimsemek)
- Latince: consuetudo (örf, gelenek, alışkanlık)
- Halk Latincesi: *costuma (örf, adet)
- İtalyanca: costume (gelenek, belirli bir yere/zamana özgü giyim tarzı)
- Fransızca: costume (giyim, takım elbise, sahne kıyafeti)
- Türkçe: kostüm (giysi, sahne kıyafeti)
Yapısal Parçalanış
- con- Ön ek
- Birlikte, tamamen
- suescere Kök fiil
- Alışmak
- -tudo İsimden isim yapma eki
- Durum, nitelik
consuetudo (gelenek/alışkanlık) → İtalyanca costume (gelenek/giyim tarzı) → Fransızca costume
Anlam Evrimi
- Alışkanlık, örf, gelenek
- Belli bir bölgeye veya döneme ait geleneksel giyim tarzı
- Belirli bir meslek, sahne, tören veya role ait giysi
- Özel giysi, sahne kıyafeti veya takım elbise
Türkçedeki İlk İzler
- Türkçede Batılılaşma dönemi ve tiyatro kültürünün yaygınlaşmasıyla en geç 19. yüzyılın sonlarından itibaren görülür.
- Ahmet Vefik Paşa ve Şemsettin Sami döneminin sözlüklerinde ve tiyatro metinlerinde 'tiyatro esvabı' veya 'özel giysi' anlamıyla yer bulmuştur.
Kökdaş Kelimeler
- Türkçe +ci yapım ekiyle türetilmiş, sahne kıyafetlerini hazırlayan veya kiralayan kişi.