kengeş Türkçe
keŋeş
Eski Türkçe döneminden beri varlığını koruyan sözcük, danışmak ve fikir alışverişinde bulunmak anlamına gelen 'keŋe-' fiilinden türemiştir.
Gelişim Hattı
- Ana Türkçe: *keŋe- (danışmak, istişare etmek)
- Eski Türkçe: keŋeş (danışma, istişare, meclis)
- Orta Türkçe: keŋeş (danışma)
- Türkiye Türkçesi: kengeş (danışma, şura, istişare)
Yapısal Parçalanış
- keŋe- Fiil kökü
- danışmak, müzakere etmek
- -ş Fiilden isim yapım eki
- eylemin adını veya sonucunu bildirir
keŋe- (danışmak) + -ş (isim yapım eki) → keŋeş (danışma, müzakere, meclis)
Anlam Evrimi
- Danışma, fikir alışverişi, istişare
- Danışma meclisi, şura
Türkçedeki İlk İzler
- Eski Türkçe dönemine ait Orhun Yazıtları ve Uygur metinlerinde 'keŋeş' (danışma, meclis) biçiminde kaydedilmiştir.
- Kaşgarlı Mahmud'un Divânu Lugâti't-Türk (11. yüzyıl) adlı eserinde danışma ve fikir alışverişi anlamıyla yer alır.