kemal Arapça
كمال (kamāl)
Arapça k-m-l (tam ve eksiksiz olmak) kökünden türeyen ve olgunluk, yetkinlik, tamlık anlamına gelen kamāl kelimesinden Türkçeye geçmiştir.
Gelişim Hattı
- Arapça: k-m-l (tam ve eksiksiz olmak, bitmek)
- Arapça: kamāl (olgunluk, tamlık, yetkinlik, mükemmellik)
- Osmanlı Türkçesi: kemāl (olgunluk, yetkinlik)
- Türkçe: kemal (olgunluk, yetkinlik, erdem)
Yapısal Parçalanış
- k-m-l Sami kök
- tam ve eksiksiz olmak
- fa'āl Vezin / mastar kalıbı
- nitelik ve durum bildiren soyut isim türetir
k-m-l (tam olmak) + fa'āl vezni → kamāl (tamlık, yetkinlik)
Anlam Evrimi
- Tam olma, eksiksiz bulunma durumu
- Fiziksel ve zihinsel olgunluk
- Manevi ve ahlaki erdem, mükemmellik
Türkçedeki İlk İzler
- Türkçede en geç 14. yüzyıl Anadolu Türkçesi metinlerinden (ör. Yunus Emre Divanı, Gülşehrî) itibaren 'yetkinlik, olgunluk' anlamıyla görülür.
- Osmanlı döneminde hem ahlaki-felsefi bir terim hem de kişi adı olarak yaygın biçimde kullanılmıştır.
Kökdaş Kelimeler
- Arapça k-m-l kökünden gelen fā'il veznindeki etken sıfat; olgun, yetkin, eksiksiz kişi demektir.
- Arapça tefā'ul vezninde; k-m-l kökünden türeyip olgunlaşma, gelişme, evrim anlamına gelir.
- Arapça if'āl vezninde; k-m-l kökünden türeyip tamamlama, bütünleme, bitirme anlamına gelir.
- Arapça tef'īl babının edilgen sıfat-fiili; k-m-l kökünden türeyip eksiksiz hale getirilmiş, kusursuz anlamına gelir.