kanal Fransızca
canal
Türkçeye Fransızca "canal" sözcüğünden geçmiştir. Sözcüğün kökeni Latince "kamış, boru, su yolu" anlamına gelen "canalis" biçimine, o da "canna" (kamış) kelimesine dayanır.
Gelişim Hattı
- Sümerce: gi (kamış)
- Akadca: qanû (kamış)
- Eski Yunanca: kánna (kamış)
- Latince: canna (kamış)
- Latince: canalis (kamıştan yapılmış boru, su oluğu, kanal)
- Eski Fransızca: chanel
- Fransızca: canal (su yolu, kanal, mecra)
- Türkçe: kanal
Yapısal Parçalanış
- canna Kök isim
- kamış
- -alis Sıfat/İsim türetme eki
- -e ait, -e dair (kamış gibi içi boş olan şey)
canna (kamış) + -alis (aitlik eki) → canalis (kamış şeklinde oluk, su yolu)
Anlam Evrimi
- Kamış veya kamıştan yapılmış boru
- Su akıtmaya yarayan oluk veya yatak
- Yapay su yolu / suyolu
- İletişim ve yayın yolu / mecra (radyo, televizyon vb.)
Türkçedeki İlk İzler
- Türkçede Batılı anlamda su yolu kullanımıyla Osmanlı metinlerinde en geç 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren görülür.
- Şemseddin Sami'nin Kamus-ı Fransevî adlı sözlüğünde (19. yüzyıl sonu) Fransızca "canal" karşılığı olarak yer almıştır.
Kökdaş Kelimeler
- Latince "canna" (kamış) kökünün küçültme biçimi olan "cannula" (küçük borucuk) sözcüğünden Fransızca yoluyla geçmiştir.
- Aynı kökün İspanyolcadaki büyütme eki almış biçimi olan "cañón" (büyük boru, dar boğaz) sözcüğünden türemiştir.
- Fransızca "canalisation" (kanal döşeme, atık su sistemi) sözcüğünden türemiştir.