kalorifer Fransızca
calorifère
Türkçeye Fransızca calorifère sözcüğünden geçmiştir. Latince ısı anlamına gelen 'calor' ve taşıyan anlamına gelen '-fer' yapısının birleşmesiyle türetilmiştir.
Binalarda merkezî bir yerden elde edilen ısıyı borular aracılığıyla ortama yayan ısıtma tesisatı.
Gelişim Hattı
- Proto-Hint-Avrupa: *kel- (sıcak olmak)
- Latince: calor (ısı, sıcaklık)
- Latince: ferre (taşımak)
- Fransızca: calorifère (ısı taşıyan, ısıtıcı cihaz)
- Türkçe: kalorifer (ısıtma tesisatı)
Yapısal Parçalanış
- calori- Kök / İsim
- Isı, sıcaklık
- -fère Sıfat eki / İkinci Unsur
- Taşıyan, getiren
calor (ısı) + -fère (taşıyan) → calorifère (ısı taşıyan/ısıtıcı)
Anlam Evrimi
- Isıyı veya sıcaklığı taşıyan araç
- Merkezî ısıtma sistemi ve radyatör
Türkçedeki İlk İzler
- Türkçede en geç 20. yüzyılın başlarından (İkinci Meşrutiyet dönemi sonrası) itibaren yazılı kaynaklarda görülmeye başlar.
- Binaların merkezî sistemle ısıtılmasının yaygınlaşmasıyla günlük dile yerleşmiştir.
Kökdaş Kelimeler
- kalori
- Latince 'calor' (ısı) sözcüğünden türetilmiş Fransızca ısı birimi.
- akifer
- Latince 'aqua' (su) ve '-fer' (taşıyan) unsurlarından oluşan su taşıyan katman.