kalite Fransızca
qualité
Fransızca 'qualité' (nitelik) sözcüğünden Türkçeye geçmiştir. Nihai kökeni Latince 'nasıl' anlamına gelen 'quālis' zamirsel sıfatına ve oradan türetilen 'quālitās' soyut ismine dayanır.
Gelişim Hattı
- Proto-Hint-Avrupa: *kʷo- / *kʷi- (kim, ne, nasıl)
- Latince: quālis (nasıl, ne tür)
- Latince: quālitās (nitelik, özellik, bir şeyin nasıl olduğu durumu)
- Eski Fransızca: qualite (nitelik)
- Fransızca: qualité (nitelik, üstünlük)
- Türkçe: kalite (nitelik, üstün vasıf)
Yapısal Parçalanış
- quālis Kök sıfat/zamir
- nasıl, ne tür
- -itas Soyut isim yapım eki
- durum, nitelik bildiren ek
quālis (nasıl) + -itās (durum eki) → quālitās (nitelik, bir şeyin ne türlü olduğu)
Anlam Evrimi
- Bir şeyin 'nasıl' olduğu, temel niteliği veya vasfı
- Felsefi bağlamda bir nesneyi belirleyen özgün nitelik
- Üstün, değerli veya standartlara uygun olma durumu
Türkçedeki İlk İzler
- Türkçede 20. yüzyılın başlarında, özellikle Fransızcadan yapılan çeviriler ve ticaret dili aracılığıyla 'nitelik' ve 'üstün vasıf' anlamlarında görülmeye başlanmıştır.
- Cumhuriyet döneminde sanayi ve ticaret terimi olarak yaygınlık kazanmıştır.
Kökdaş Kelimeler
- kalifikasyon
- Latince quālis (nasıl) kökünden Fransızca qualification (nitelik kazandırma, yetkinlik).
- kalifiye
- Fransızca qualifié (nitelikli, vasıflı).
- kalitatif
- Fransızca qualitatif (nitel, niteliksel).