kalem Arapça
قلم (qalam)
Kelime Türkçeye Arapçadan geçmiştir; Arapçaya ise Eski Yunanca 'kamış, saz' anlamına gelen 'kálamos' kelimesinden aktarılmıştır.
Gelişim Hattı
- Proto-Hint-Avrupa: *kólos (sap, kamış)
- Eski Yunanca: kálamos (kamış, saz, kamıştan yazı aracı)
- Arapça: qalam (kamış kalem, yazı aracı)
- Osmanlı Türkçesi: qalem (yazı aracı, büro, memuriyet)
- Türkçe: kalem (yazı yazma gereci)
Anlam Evrimi
- Kamış, saz
- Ucu yontulmuş kamış yazı aracı
- Her türlü yazı yazma aracı
- Yazı işlerinin yürütüldüğü büro/daire
- Yazı tarzı veya yazar
Türkçedeki İlk İzler
- Türkçede en geç 14. yüzyıldan (Eski Anadolu Türkçesi döneminden) itibaren yazılı metinlerde yaygın olarak görülür.
- Tarihsel metinlerde hem 'yazı aracı' hem de devlet dairelerindeki 'büro/yazı odası' anlamlarında kullanılmıştır.
Kökdaş Kelimeler
- kalamar
- Eski Yunanca 'kalamários' (kamış kalem kutusu/mürekkep balığı) biçiminden türemiştir.