Gelişim Hattı

1. Proto-Semitik: *qadr- (ölçmek, miktar, güç)
2. Arapça: qadar (ölçü, takdir, alın yazısı)
3. Osmanlı Türkçesi: kader (kader, ölçü)
4. Türkçe: kader (alın yazısı)

Yapısal Parçalanış

q-d-r Sami Dil Kökü

Ölçmek, biçmek, gücü yetmek

q-d-r kökünden türeyen fiil ismi (maṣdar)

Anlam Evrimi

1. Bir şeyin ölçüsü, miktarı veya gücü
2. Tanrı'nın evrendeki düzeni ve ölçüyü belirlemesi
3. İnsan hayatı için önceden tayin edilmiş mukadderat, alın yazısı

Türkçedeki İlk İzler

• Eski Anadolu Türkçesi metinlerinden itibaren dini ve felsefi bağlamda yaygın şekilde kullanılmıştır.
• Türkçede en geç 14. yüzyıl metinlerinde 'takdir, alın yazısı' anlamıyla belgelenmiştir.

Kökdaş Kelimeler

kudret

Arapça q-d-r kökünden türemiş olup 'güç yetirme, güç' anlamına gelir.

miktarı

Arapça miqdār kelimesi de aynı kökten türemiş olup 'ölçü, tutar' demektir.

takdir

Arapça taqdīr kelimesi aynı kökten türetilmiş olup 'ölçüp biçme, değer verme' anlamına gelir.

kadir

Arapça qādir biçiminden gelir; 'gücü yeten, değerli' demektir.