köfte Farsça
كوفته (kūfte)
Farsçada 'dövülmüş, ezilmiş, çiğnenmiş' anlamına gelen kūfte sözcüğünden Türkçeye geçmiştir. Kökü 'dövmek, ezmek' anlamına gelen kūftan fiiline dayanır.
Gelişim Hattı
- Proto-Hint-Avrupa: *(s)kewp- (çarpmak, vurmak)
- Eski Farsça: *kauf- (dövmek, vurmak)
- Farsça: kūftan (dövmek, ezmek)
- Farsça: kūfte (dövülmüş, ezilmiş şey, kıyma yemeği)
- Osmanlı Türkçesi: كوفته (köfte)
- Türkçe: köfte
Yapısal Parçalanış
- kūf- Fiil kökü
- dövmek, ezmek
- -te Geçmiş zaman / sıfat-fiil eki
- edilgenlik ve sıfat anlamı (-miş, -ik)
kūftan (dövmek, ezmek) + -te (geçmiş zaman/sıfat eki) → kūfte (dövülmüş, ezilmiş)
Anlam Evrimi
- Dövülmüş, ezilmiş şey
- Dövülerek ezilmiş et ve bundan yapılan yemek
- Köfte (yuvarlak veya yassı kıyma yemeği)
Türkçedeki İlk İzler
- Türkçede en geç 15. yüzyıl sonlarından (Şirvanî'nin yemek risalesi çevirilerinden) itibaren yemek adı olarak kaydedilmiştir.
- Osmanlı saray mutfağı kayıtlarında ve erken dönem metinlerinde 'kūfte' biçimiyle yer alır.