Gelişim Hattı

1. Arapça: ˁazza (güçlü ve üstün oldu, aziz oldu)
2. Arapça: ˁizza(t) (büyüklük, ululuk, güç, şeref)
3. Osmanlı Türkçesi: ˁizzet (değer, onur, yücelik)
4. Türkçe: izzet

Yapısal Parçalanış

ˁ-z-z Kök fiil

Güçlü, değerli, yüce ve aziz olmak

-a(t) İsimleşme eki (masdar biçimi)

Durum, nitelik bildiren mastar eki

ˁzz (yüce/güçlü olmak) + -a(t) → ˁizza(t) (yücelik, saygınlık, değer)

Anlam Evrimi

1. Güçlü, üstün ve yenilmez olma hali
2. Değerlilik, azizlik, yücelik
3. Saygınlık, onur, itibar

Türkçedeki İlk İzler

• Türkçede en geç 14. yüzyıldan (Eski Anadolu Türkçesi dönemi) itibaren metinlerde görülür.
• Tarihsel metinlerde genellikle 'izzet ü hürmet' veya 'izzet ü ikram' kalıpları içerisinde 'büyüklük, saygı ve itibar' anlamlarıyla kaydedilmiştir.

Kökdaş Kelimeler

aziz

Aynı kökten gelen; değerli, yüce, saygıdeğer kimse anlamında sıfat.

muazzez

Aynı kökün II. babından (tef'îl) türeyen; aziz kılınmış, çok değerli ve kıymetli tutulan.

izzetinefis

ˁizzet (onur) ve nefs (öz benlik) sözcüklerinin tamlaması; öz saygı, haysiyet.