işkembe Farsça
ışkambe (اشكمبه)
Türkçeye Farsça "karın, mide" anlamına gelen "ışkambe" sözcüğünden geçmiştir. Kökü Eski İran dillerine kadar uzanır.
Gevşeten hayvanların midelerinin birinci bölümü ve bundan yapılan çorba veya yemek.
Gelişim Hattı
- Eski Farsça: *skambha- (karın, karın boşluğu)
- Farsça: ışkam (karın)
- Farsça: ışkambe (karın, işkembe)
- Osmanlı Türkçesi: işkembe (işkembe)
Yapısal Parçalanış
- ışkam Kök isim
- karın
- -be Küçültme/benzerlik eki
- karıncık, karınla ilgili olan
ışkam (karın) + -be (ek) → ışkambe (işkembe, karın organı)
Anlam Evrimi
- Karın, karın boşluğu
- Geviş getiren hayvanların midesi
- İşkembe midesinden yapılan yemek/çorba
Türkçedeki İlk İzler
- Türkçede güvenilir yazılı metinlerde en geç 14. yüzyıldan (Kitab-ül İdrak Hi-Lisan-il Etrak veya benzer dönemsel sözlükler) itibaren görülmektedir.
- Osmanlı döneminde hem hayvan midesi hem de mutfak terimi olarak yaygın biçimde kullanılmıştır.