Gelişim Hattı

1. Arapça: ḥassa (duymak, algılamak, fark etmek)
2. Arapça: ḥiss (duygu, duyu, algı)
3. Osmanlı Türkçesi: his (duygu, duyu)
4. Türkçe: his (duygu, sezgi)

Yapısal Parçalanış

ḥ-s-s Samî kökü

duyumsama, algılama, hissetme

ḥassa (duyumsadı) fiil kökünden türetilen masdar biçimi ḥiss

Anlam Evrimi

1. Duyu organlarıyla algılama
2. İçsel duygu, sezgi, his

Türkçedeki İlk İzler

• Eski Anadolu Türkçesi ve Osmanlı Türkçesi metinlerinde en geç 14. yüzyıldan itibaren görülür.
• İlk dönem metinlerinde hem beş duyu anlamında hem de genel duygu/sezgi anlamında kullanılmıştır.

Kökdaş Kelimeler

hisse

Aynı kökle bağlantılı olmayıp Arapça ḳ-s-m / ḥ-ṣ-ṣ kökleriyle karıştırılmamalıdır; ancak 'hissiyat' ve 'hassas' doğrudan aynı 'ḥ-s-s' kökünden gelir.

hassas

Arapça ḥ-s-s kökünden mübalağa bildiren sıfat; kolay etkilenen, duyarlı.

hissiyat

Arapça ḥiss sözcüğünün çoğul biçimi; duygular, hisler.

ihtisas

Genellikle karıştırılsa da 'hassa/mahsus' (özelleşme) kökünden gelir; his ile doğrudan kökdaş olan diğer biçim 'hisseli' değil 'hissikablelvuku' gibi birleşik yapılardır.