hilmi Arapça
حِلْمِيّ (ḥilmī)
Arapça ḥ-l-m kökünden türeyen ve 'yumuşak huyluluk, sabır, ağırbaşlılık' anlamına gelen 'hilm' sözcüğüne nisbet ekinin eklenmesiyle oluşmuş, Türkçede hem sıfat hem de özel ad olarak kullanılan bir kelimedir.
Gelişim Hattı
- Arapça: ḥalama (yumuşak huylu oldu, sabırlı davrandı)
- Arapça: ḥilm (yumuşak huyluluk, olgunluk, sabır)
- Arapça: ḥilmī (yumuşak huylu, hilm sahibi)
- Osmanlı Türkçesi: حلمی (hilmī)
- Türkçe: Hilmi
Yapısal Parçalanış
- ḥilm Kök isim
- yumuşak huyluluk, ağırbaşlılık
- -ī Nisbet eki
- aitlik, ile ilgili olma
ḥilm (yumuşak huyluluk) + -ī (aitlik eki) → ḥilmī (yumuşak huylu olan)
Anlam Evrimi
- Sabırlı, ağırbaşlı ve yumuşak huylu olma
- Yumuşak huyluluğa mensup, sakin tabiatlı kişi
- Kişi adı (erkek özel ismi)
Türkçedeki İlk İzler
- Osmanlı Türkçesi metinlerinde erken dönemlerden itibaren hem bir sıfat hem de özel isim olarak yaygın biçimde kullanılmıştır.
Kökdaş Kelimeler
- Aynı kökten gelen ve doğrudan 'yumuşak huyluluk, sabır' anlamını taşıyan yalın isim.
- Aynı kökten türeyen ve 'yumuşak huylu, sakin tabiatlı' anlamına gelen sıfat.