hava Arapça
هواء (hawāʾ)
Arapça 'boşluk, atmosfer, rüzgâr' anlamlarına gelen hawāʾ sözcüğünden Türkçeye geçmiştir. Kökü Semitik dillerde 'boş olmak, esmek' kavramına dayanır.
Gelişim Hattı
- Proto-Sami: *h-w-y (düşmek, esmek, boşluk)
- Arapça: hawāʾ (atmosfer, hava, boşluk)
- Osmanlı Türkçesi: havā (hava, atmosfer, müzik makamı/şarkı)
- Türkçe: hava (hava, atmosfer, iklim, tarz/tavır, melodi)
Yapısal Parçalanış
- h-w-y Sami kök
- Esmek, boşluk olmak, düşmek
Anlam Evrimi
- Gökyüzündeki boşluk, atmosfer
- Nefes alınan gaz tabakası ve rüzgâr
- İklim ve meteorolojik durum
- Tavır, eda, melodi/beste
Türkçedeki İlk İzler
- Türkçede en geç 14. yüzyıl başlarından itibaren Eski Anadolu Türkçesi metinlerinde görülür.
- Eski metinlerde hem 'atmosfer/solunan hava' hem de Farsçanın etkisiyle 'şarkı/melodi' ve 'arzu/istek (hevâ ile karışarak)' anlamlarında kullanılmıştır.
Kökdaş Kelimeler
- Hava kökünden Türkçe yapım ekleriyle türetilmiş sözcük.
- Arapça hawāʾī (havaya ait, boş, uçarı) sözcüğünden türemiştir.