hasan Arapça
حَسَن (ḥasan)
Arapçada 'güzel, iyi, beğenilen' anlamına gelen ḥasan sözcüğünden Türkçeye özel ad ve niteleme olarak geçmiştir. Kökü Arapça ḥ-s-n (iyi ve güzel olmak) fiiline dayanır.
Gelişim Hattı
- Arapça: ḥasuna (iyi/güzel oldu)
- Arapça: ḥasan (güzel, iyi, hoş)
- Osmanlı Türkçesi: ḥasan (hasan/güzel, özel ad)
- Türkçe: Hasan
Yapısal Parçalanış
- ḥ-s-n Sami kökü
- güzellik, iyilik
- fa'al Sıfat vezni
- özellik/nitelik bildiren kalıp
ḥ-s-n (iyi/güzel olmak) kökünün fa'al veznine aktarılması → ḥasan (güzel, iyi)
Anlam Evrimi
- İyi, güzel, hoş, kusursuz olmak
- Güzel ve erdemli nitelikte olan kişi
- İslam kültüründe yaygınlaşan özel ad
Türkçedeki İlk İzler
- Türkçenin İslam dairesine girdiği Karahanlı ve Eski Anadolu Türkçesi dönemlerinden itibaren hem özel isim hem de dinî-tasavvufi metinlerde sıfat/kavram olarak görülür.
Kökdaş Kelimeler
- Arapça ḥusn (güzellik, iyilik); aynı ḥ-s-n kökünden mastar.
- Arapça iḥsān (bağışlama, iyilik etme); ḥ-s-n kökünün if'āl babından mastarı.
- Arapça taḥsīn (beğenme, güzelleştirme); ḥ-s-n kökünün tef'īl babından mastarı.
- Arapça ḥusayn (küçük güzel, sevimli); ḥasan sözcüğünün ism-i tasgir (küçültme) biçimi.