hız Türkçe
hız
Türkçe kökenli olan kelime, muhtemelen Eski Türkçe dönemindeki ses yansımalı (onamatopeik) veya hareket bildiren bir kökten türemiştir.
Gelişim Hattı
- Eski Türkçe: *kï̄z / *hï̄z (sürat, şiddet, hareket)
- Orta Türkçe: hız / hïz (şiddet, sürat)
- Türkiye Türkçesi: hız (sürat, çabukluk)
Anlam Evrimi
- Şiddet, güç, hamle
- Çabukluk, sürat, birim zamanda alınan yol
Türkçedeki İlk İzler
- Türkçede 'hız' veya benzeri biçimleriyle 'şiddet, gayret, sürat' anlamlarında Orta Türkçe döneminden itibaren metinlerde tanıklanır.
- Osmanlı Türkçesi metinlerinde hem 'güç/şiddet' hem de 'sürat' anlamlarında yaygın olarak kullanılmıştır.
Kökdaş Kelimeler
- hız köküne +lI sıfat yapım ekinin eklenmesiyle türetilmiştir.
- hız köküne +lAn- fiil yapım ekinin eklenmesiyle oluşmuştur.