gluon İngilizce
gluon
Türkçeye modern fizik terimi olarak İngilizceden geçmiştir. Kelime, kuarkları bir arada 'yapıştırıcı' gibi tutma işlevine atıfla İngilizce 'glue' (yapıştırıcı/tutkal) sözcüğünden türetilmiştir.
Gelişim Hattı
- Proto-Hint-Avrupa: *gley- (yapışmak)
- Eski Yunanca: gloiós (yapışkan sıvı, sakız)
- Latince: gluten (tutkal, yapışkan madde)
- Eski Fransızca: glu (kuş yemi/ökse otu tutkalı)
- Orta İngilizce: glue (tutkal)
- İngilizce: gluon (kuarkları bağlayan temel parçacık)
- Türkçe: gluon (güçlü etkileşimi ileten ayar bozonu)
Yapısal Parçalanış
- glue Kök isim
- Yapıştırıcı, tutkal
- -on Son ek
- Temel parçacık adlandırma eki (elektron, proton vb.)
glue (yapıştırıcı) + -on (parçacık eki) → gluon (kuarkları yapıştıran parçacık)
Anlam Evrimi
- Yapışkan madde, tutkal
- Kuarkları atomaltı seviyede bir arada tutan kütlesiz vektör bozonu
Türkçedeki İlk İzler
- Terim Murray Gell-Mann tarafından 1962 civarında İngilizcede önerilmiştir.
- Türkçede 20. yüzyılın son çeyreğinden itibaren modern parçacık fiziği yayınlarında kullanılmaktadır.
Kökdaş Kelimeler
- Aynı Latince 'gluten' (tutkal) kökünden gelen buğday proteini.
- Latince kökten türetilen, 'yapışma / kümeleşme' anlamındaki tıp ve biyoloji terimi.