Hangi kelimenin kökenini merak ediyorsunuz?

general Fransızca

général

Türkçeye Fransızca 'général' sözcüğünden geçmiştir. Kökü, Latince 'bütün bir türe, cinse veya genele ait' anlamına gelen 'generālis' sıfatına ve 'capitaneus generalis' (genel komutan) tamlamasına dayanır.

Gelişim Hattı

  1. Proto-Hint-Avrupa: *ǵenh₁- (doğurmak, üretmek, soy)
  2. Latince: genus (soy, cins, tür)
  3. Latince: generālis (cinse veya genele ait, umumi)
  4. Eski Fransızca: capitain general (bütün ordunun başındaki komutan)
  5. Fransızca: général (en üst düzey subay rütbesi)
  6. Osmanlı Türkçesi: general (askerî rütbe)
  7. Türkçe: general

Yapısal Parçalanış

genus Kök isim
soy, cins, tür
-alis Sıfat yapım eki
-e dair, -e ait

genus (tür, cins) + -alis (aitlik eki) → generalis (bütün cinse ait, genel) → capitaneus generalis (genel komutan) → général (general)

Anlam Evrimi

  1. Bir cinse veya bütüne ait olan, umumi
  2. Bütün birliklerin/ordunun başı (capitaine général)
  3. En üst düzey ordu komutanı ve rütbesi

Türkçedeki İlk İzler

  • Türkçede en geç 19. yüzyılın sonlarında Osmanlı modernleşmesi ve Batı ordularının incelenmesi döneminde metinlere girmiştir.
  • Cumhuriyet döneminde 1930'lu yıllardaki ordu ve rütbe düzenlemeleriyle resmî askerî unvan olarak paşa unvanı yerine yerleşmiştir.

Kökdaş Kelimeler

Fransızca 'général' sözcüğüne karşılık olarak türetilmiş öz Türkçe karşılık
Aynı Latince 'genus' kökünden türeyen ve cinse/türe ait anlamı taşıyan sözcük
Aynı Proto-Hint-Avrupa *ǵenh₁- kökünden gelen nesil/kuşak kavramı

Tartışma