general Fransızca
général
Türkçeye Fransızca 'général' sözcüğünden geçmiştir. Kökü, Latince 'bütün bir türe, cinse veya genele ait' anlamına gelen 'generālis' sıfatına ve 'capitaneus generalis' (genel komutan) tamlamasına dayanır.
Gelişim Hattı
- Proto-Hint-Avrupa: *ǵenh₁- (doğurmak, üretmek, soy)
- Latince: genus (soy, cins, tür)
- Latince: generālis (cinse veya genele ait, umumi)
- Eski Fransızca: capitain general (bütün ordunun başındaki komutan)
- Fransızca: général (en üst düzey subay rütbesi)
- Osmanlı Türkçesi: general (askerî rütbe)
- Türkçe: general
Yapısal Parçalanış
- genus Kök isim
- soy, cins, tür
- -alis Sıfat yapım eki
- -e dair, -e ait
genus (tür, cins) + -alis (aitlik eki) → generalis (bütün cinse ait, genel) → capitaneus generalis (genel komutan) → général (general)
Anlam Evrimi
- Bir cinse veya bütüne ait olan, umumi
- Bütün birliklerin/ordunun başı (capitaine général)
- En üst düzey ordu komutanı ve rütbesi
Türkçedeki İlk İzler
- Türkçede en geç 19. yüzyılın sonlarında Osmanlı modernleşmesi ve Batı ordularının incelenmesi döneminde metinlere girmiştir.
- Cumhuriyet döneminde 1930'lu yıllardaki ordu ve rütbe düzenlemeleriyle resmî askerî unvan olarak paşa unvanı yerine yerleşmiştir.
Kökdaş Kelimeler
- Fransızca 'général' sözcüğüne karşılık olarak türetilmiş öz Türkçe karşılık
- Aynı Latince 'genus' kökünden türeyen ve cinse/türe ait anlamı taşıyan sözcük
- Aynı Proto-Hint-Avrupa *ǵenh₁- kökünden gelen nesil/kuşak kavramı