gülşen Farsça
گلشن (golşan / gulshan)
Farsça gül (gul) ile yer/bolluk bildiren -şen (-şan) ekinin birleşmesiyle oluşan ve "gül bahçesi" anlamına gelen sözcük, klasik edebiyat yoluyla Türkçeye geçmiştir.
Gelişim Hattı
- Eski Farsça / Avesta: *varda- (gül, çiçek)
- Pehlevice: gul (gül, çiçek)
- Farsça: gol / gul (gül) + -şan (yer bildiren ek)
- Farsça: golşan / gulshan (gül bahçesi, güllük)
- Osmanlı Türkçesi: گلشن (gülşen)
- Türkçe: gülşen (gül bahçesi)
Yapısal Parçalanış
- gul / gol İsim kökü
- gül, çiçek
- -şan / -şen Yer / bolluk bildiren yapım eki
- ... yeri, ... bol olan yer
gul (gül) + -şan (yer eki) → gulşan / gülşen (gül bahçesi)
Anlam Evrimi
- Güllerin çok olduğu yer, gül bahçesi
- Gül bahçesi (mecazen neşeli, ferah yer veya sevgili)
- Kişi adı ve edebî terim
Türkçedeki İlk İzler
- Eski Anadolu Türkçesi ve Osmanlı Türkçesi metinlerinde en geç 14. yüzyıldan itibaren divan ve mesnevi edebiyatında sıkça kaydedilmiştir.
- Tarihî metinlerde hem gerçek anlamıyla "gül bahçesi" hem de tasavvufi/mecazi bağlamda yer almıştır.
Kökdaş Kelimeler
- Aynı Farsça 'gul' (çiçek, gül) kökünden gelir.
- Farsça gul + -istān (gül yeri, gül bahçesi) yapısından türemiştir.
- Farsça gul + bāng (bülbül sesi, toplu dua) birleşiminden oluşur.